Uit de serie Kessels Museum topstukken
Een stukje Tilburgse muziekgeschiedenis:
de Kessels Mignon-Vleugel
In het Kessels Museum staat een opvallend pronkstuk waarvan het verhaal heel bijzonder is: een monumentale Kessels Mignon-Vleugel. Het is niet zomaar een piano; het is een familie-erfstuk, een bewijs van vaderlijke liefde en een tastbare herinnering aan de tijd dat Tilburg een eigen pianofabriek van naam en faam had.
Liefde, ambacht en mahoniehout
Het verhaal begint in 1913. Maria Henrica Philomena Gertruda Kessels, voor iedereen Henriëtte, trouwt met Max Horbach. Henriëtte is de oudste dochter van Mathieu Kessels, de oprichter van de ‘Koninklijke Nederlandsche Fabriek van Muziekinstrumenten te Tilburg’ aan de Industriestraat. En Mathieu Kessels had een traditie: al zijn kinderen kregen bij hun huwelijk een piano of vleugel cadeau. Voor Henriëtte en Max moest het echter iets bijzonders zijn: een gloednieuwe vleugel, vervaardigd in zijn eigen fabriek. Gemaakt van het duurste materiaal dat er in 1913 te krijgen was: rijk, donker mahoniehout.
Een prijskaartje van 450 gulden
Deze vleugel is een stille getuige van de ambitie van Mathieu Kessels. Hoewel hij in de beginjaren (vanaf 1892/1893) piano’s uit Leipzig en Wenen importeerde om ze na te bouwen, begon hij in 1898, met de opening van zijn grote nieuwe fabriek, serieus met de productie van zijn eigen merk.
In zijn catalogus van 1902 zien we al een uitgebreid aanbod: vijf modellen piano’s, van 1,28 meter tot 1,50 meter hoog. En daarnaast twee typen vleugels: een compact model van 1,45 meter en een fors formaat van maar liefst 2,00 meter. Henriëttes vleugel was een van deze modellen. In de catalogus kon je rond de eeuwwisseling al kiezen: een eiken vleugel kostte 350 gulden, palissander 400 gulden, maar voor het exclusieve mahonie moest je 450 gulden neertellen. Voor een extra 15 procent kon het fineer nog luxer.
De groei van Kessels’ fabriek was explosief. In 1902 voegde hij twee werklokalen toe aan zijn fabriek waarmee het aantal werknemers steeg van 165 naar 218. De meesten waren pianomakers. In feite waren dit meesterlijke timmerlieden, want het maken van een pianokast was een ambacht van de bovenste plank. De vleugel van Henriëtte is daar het perfecte voorbeeld van.
Gered van de houtworm
Jarenlang heeft het instrument gestaan, zowel op Ringbaan-Oost 204, het thuis van Henriëtte en Max, als in Oisterwijk aan de Heusdensebaan 1a, het landhuis van het echtpaar. De tand des tijds en een plek in een koude serre deden hun werk. Het houtwerk werd aangetast door houtworm, en een groot aantal toetsen weigerde dienst. Het was Henriëttes zoon, Max jr., die de familie-eer redde. Hij liet de vleugel voor maar liefst 20.000 gulden restaureren bij de gerenommeerde Tilburgse pianowinkel Simons.
Landhuis van Henriëtte en Max, Heusdensebaan 1a Oisterwijk
Pronkstuk in het museum
Na de restauratie heeft het instrument nog enige tijd bij pianowinkel Simons gestaan, als een stille getuige van een vervlogen Tilburgs muziekverleden. Uiteindelijk vond het via via een weg naar het museum in het Mommerskwartier. Dankzij een langdurige bruikleen van de familie Horbach (de nazaten van Henriëtte en Max) kunnen we nu allemaal een blik werpen op deze bijzondere vleugel.
Een erfstuk met een blijvend verhaal
Het is meer dan een instrument. Het is een verhaal over een vader die zijn dochter een koninklijk geschenk gaf, over een fabriek die Tilburg op de kaart zette als muziekstad, en over een familie die zorgde dat dit stuk erfgoed bewaard bleef.
Een mahoniehouten pronkstuk, met een verhaal dat nog altijd nagalmt.
Ontdek onze topstukken!
Onderzoek: Jos Smits, gids Kessels Museum
Eindredactie: Evelien van Breemen, Coördinator Communicatie Kessels Museum.
